اسکوچیچ و دگماتیزم نقابداری که دچارش هستیم!

این نوشتار ارتباطی با نشر و کتاب ندارد… اما نه! شاید هم داشته باشد! (تحلیلی پیرامون وضعیت نیمکت تیم ملی ایران در راه جام جهانی 2022)

□

این نوشتار ارتباطی با نشر و کتاب ندارد… اما نه! شاید هم داشته باشد…

بعضی‌هامان فکر می‌کنیم زیاد کتاب خوانده‌ایم، بعضی‌هامان فکر می‌کنیم زیاد چیز می‌دانیم، بعضی‌هامان فکر می‌کنیم همه‌چیز باید آن‌طور که ما فکر می‌کنیم باشد…

ایست! هشدار قرمز! خطر ابتلا به «دگماتیزم نقابدار»!!

مدت‌ها بود که می‌خواستم مقاله‌ای در باب پدیده‌ای نوظهور بنویسم؛ پدیده‌ای که در فرآیند پیچیده‌ی مدرنیزاسیون فکری و فرهنگی، دامنگیر جوامع درحا‌‌ل‌توسعه می‌شود و بسا که آسیب‌های جدی به این روندِ ناگزیر وارد آورد…

کمی صبر کنید! موضوع این‌قدرها هم که از این مقدمه‌ی دوخطی برمی‌آید غامض و پیچیده نیست! همه‌مان شاید از اصطلاح «دگم» (به ضم دال) استفاده کرده باشیم، یا دست‌کم معنای کاربردی آن را می‌دانیم: «اندیشه یا اصولی که دارای جزمیت است و ثابت شده، همیشگی و تغییرناپذیر تلقی می‌شود.» (فرهنگ فشرده‌ی سخن، جلد 2)

«تلقی شدن» در این تعریف کوتاه و گویا، اهمیتی حیاتی دارد؛ یعنی فارغ از اینکه قضیه آن‌طور هست یا نیست، آن‌طور تلقی می‌شود! از این رو «جزم‌اندیشی» شاید بهترین معادل برای این واژه‌ی پرکاربرد مأخوذ از فرانسه باشد.

عبارت «دگماتیزم نقابدار» را

اولین‌بار روی جلد کتاب یکی از فیلسوفان برجسته‌ی وطنی دیدم؛ پیش خودمان باشد! هنوز هم که هنوز است آن کتاب را نخوانده‌ام و از موضوعش اطلاع ندارم اما این واژه ذهنم را بدجور غلغلک داد! آن موقع هنوز دانش‌آموز بودم و همین کافی بود که یک واژه‌ی قلنبه‌سلنبه بلد باشم و گاهی جایی به‌کار ببرم اما بعدها که بیشتر درگیر معقولات شدم، واژه‌ای مناسب‌تر از این برای آسیبی که می‌خواهم از آن صحبت کنم پیدا نکردم!

واژه‌ی «دگماتیزم» بیشتر از همه ذهنمان را سمت افرادی می‌برد که آگاهی و معلومات زیادی ندارند و عجیب برسر همان اندک آگاهی و معلومات خود به‌عنوان اصول تغییرناپذیر بشری پافشاری می‌کنند!! در این بین، ترجیح اغلب‌مان این است که سلامت روح و روان خود را پاس بداریم و با چنین افرادی وارد بحث و مجادله‌ی رودررو نشویم! معمولاً تشخیص چنین افرادی چندان سخت نیست؛ صدایشان بلندتر است و زود جوش می‌آورند و اسلحه‌ی برّنده‌شان در مجادلات، نه دلیل و منطق که رگ برجسته‌ی گردن‌شان است…

اما در «دگماتیزم نقابدار» موضوع دیگر به این سادگی‌ها نیست! آن‌جا با افرادی سروکار داریم که ظاهر منطقی دارند، از عدد و رقم صحبت می‌کنند و استدلال‌های محکمه‌پسند می‌آورند! صدایشان بلند نیست، آرام و موقر و متین رفتار می‌کنند، خلاصه برای خودشان متجدد و روشن‌فکری هستند اما یک چیز است که آنها را لو می‌دهد؛ معیارهای دوگانه!

در «دگماتیز نقابدار» دیگر صحبت از «حرف‌های بی‌منطق» نیست، صحبت از «منطق‌های دوگانه» است…

تا همین‌جا کافی است! بگذارید باقی ماجرا را در پیوند با شخصیت اول این روزهای فوتبال ملی‌مان یعنی دراگان اسکوچیچ پی بگیریم:

«افرادی هستند که برای منافع مختلف سعی می‌کنند هر کاری را که تاکنون انجام داده‌ام بی‌ارزش کنند. وجه مشترک همه‌ی آنها این است که در برابر واقعیت مقاومت می‌کنند… همه‌ی آنها نباید این واقعیت را نادیده بگیرند که این سریع‌ترین راهیابی یک تیم آسیایی در تاریخ با بیش‌ترین برد و بیش‌ترین امتیاز به جام جهانی بود.»

بخشی از مصاحبه‌ی دراگان اسکوچیچ، سرمربی تیم ملی فوتبال ایران در گفتگو با سایت وکرنیجی کرواسی

■دراگان انتخاب می‌شود

وقتی دراگان اسکوچیچ به‌عنوان سرمربی تیم ملی فوتبال کشورمان انتخاب شد، برای خیلی‌ها به یک شوخی می‌مانست؛ تقریباً از همه‌سو به این انتخاب حمله شد و حتی آن را به دلال‌ها نسبت دادند! برای کسانی که مثل نگارنده، فوتبال اسکوچیچ را از نزدیک دنبال می‌کردند، انتخاب او به‌عنوان سرمربی تیم ملی قابل درک و حتی خوشایند بود اما از میان سیل عظیم همکاران او در ایران، شاید این فقط امیر قلعه‌نویی بود که بر این انتخاب صحه گذاشت و هجمه‌های موجود را مشکوک خواند. جالب اینکه قلعه‌نویی، خود جدی‌ترین گزینه‌ی سرمربی‌گری تیم ملی پیش از انتخاب اسکوچیچ برای این سمت بود. علیرضا منصوریان،  روی آنتن زنده‌ی تلویزیون این انتخاب را با شدیدترین لحن ممکن زیرسؤال برد و تأکید کرد: «کاری می‌کنند که با ذره‌بین به‌دنبال کیروش بگردیم!»

او درحالی کارنامه‌ی اسکوچیچ را زیرسؤال برد که خود از پاس همدان تا تراکتور و صنعت‌نفت، بارها به‌دلیل کسب نتایج ضعیف از مربیگری تیم‌های مختلف کنار گذاشته است!

کسانی که می‌توان آنها را شیفتگان سرمربی سابق پرتغالی تیم ملی نامید، بیشتر از همه نسبت به انتخاب اسکوچیچ موضع منفی گرفتند… و جالب اینکه این دسته که مدعی فوتبال علمی و بروز هستند از همان ابتدا پیش‌بینی‌های پیامبرگونه‌ی خود را در رسانه‌های مختلف جار می‌زدند که تیم ملی با این مربی که سابقه‌ی دستیاری فرگوسن و کار در رئال مادرید ندارد و اسمش «کارلوس» و شهرتش «کیروش» نیست، آینده‌ای ندارد و تمام دستاوردهای گذشته یکسره بر باد خواهد رفت!

چه تئوری‌های توطئه که به میان آمد و چه تریبون‌های داخلی و خارجی که این انتخاب را به سخره گرفت و چه کارشناسان اهل‌فنی که به انتظار نشستند تا فرداروزی پیش‌بینی‌هایشان جامه‌ی عمل بپوشد و با لبخندی بر لب و غروری در دل، دوباره در برابر رسانه‌ها حاضر شوند که: «دیدید گفته بودیم؟! دیدید فلان و بهمان شد؟! دیدید از مقدماتی حذف شدیم؟! دیدید به جام جهانی صعود نکردیم؟! دیدید قدر کیروش را ندانستیم…»

و همین‌طور دیدید و دیدید و دیدید که از ایشان دریغ شد و این دسته از دوستان که خود دیدند اسکوچیچ درخشان‌ترین شروع تاریخ را در تیم ملی داشته، به‌جای تغییر یا تعدیل موضع و پذیرش اشتباهات، بنای زیرسؤال بردن این موفقیت‌ها را گذاشتند… و بدین‌سان جنگی تازه را شروع کردند!!

■اندر حکایت بی‌کارنامگی

کارنامه خوب است اما هیچکس مادرزاد باکارنامه خلق نمی‌شود!! این پیروزی‌ها در تیم‌های مختلف و ذره‌ذره به‌دست می‌آید! آیا آمار خیره‌کننده‌ی 90 درصد پیروزی در بازی‌های ملی نمی‌تواند برای کسی کارنامه‌ی موفقی بسازد؟؟! آیا سریع‌ترین صعود تیم ملی به جام جهانی (صعودی که ایتالیا از آن بازماند، و سرمربی نامدار پرتغالی تیم ملی، با مصر و کلمبیا نتوانست به آن دست پیدا کند) نمی‌تواند برای یک مربی کارنامه‌ی موفقی باشد؟؟!

چگونه است که ما فوتبال خود را فراتر از آسیا می‌پنداریم، اما کارنامه‌ی سرمربی تیم ملی را به‌دلیل سوابق مربیگری در همین فوتبالِ فراآسیایی زیرسؤال می‌بریم…!؟ این آیا نقض غرضی نیست که همگان به آن دچار شده‌ایم؟!

چگونه است که سرمربیگری در اتحاد کلبای امارات می‌تواند ـ و باید! ـ نشانه‌ی موفقیت یک سرمربی وطنی باشد اما سرمربیگری در النصر عربستان، خیر؟؟!

آمار بیش از 80 درصد پیروزی در الکویت، کارنامه محسوب نمی‌شود؟؟

کسب دو جام قهرمانی در کروواسی و اسلوونی موفقیت نیست؟؟

کسب بالاترین رتبه‌ی تاریخ لیگ برتری ملوان، صدرنشینی لیگ برتر با صنعت‌نفت، فینالیست کردن یک تیم گمنام شهرستانی در جام حذفی ایران… آیا اینها نشانه‌ی اثرگذاری یک مربی نیست؟؟

اسکوچیچ در میانه‌های راه مربیگری خود است؛ او فرصت دارد که همچنان کارنامه‌اش را پربارتر کند و در این میان نشان داده که لیاقت فرصت‌هایی را که به او داده می‌شود، دارد!

… باری! بد نیست دوستانی که بی‌کارنامگی و نامدار نبودن اسکو را دستاویز نقدهای خود قرار می‌دهند، کمی به رزومه‌ی هموطن موفق او در تیم ملی کراواسی، زلاتکو دالیچ، مراجعه کنند؛ به راهی که از رییکا تا تیم ملی کرواسی و نایب‌قهرمانی جام جهانی طی کرد… راهی که اتفاقاً برای او هم از خاورمیانه‌ی غمگین[1] می‌گذشت!

■اندر حکایت نسل طلایی

این کلیدواژه را بسیار شنیده‌اید؛ نسل طلایی!

و دلالت برآن دارد که نسل فعلی بازیکنان ملی‌پوش ما بهترین‌ و طلایی‌ترین‌های تاریخ هستند؛ و معمولاً برای تأیید آن، تعداد پرشمار لژیونرها در لیست‌های اعلامی تیم ملی به‌عنوان شاهد مثال آورده می‌شود… نکته‌ی نهان و نهفته در پس استفاده از این کلیدواژه، رسیدن به این مؤخره است که یک نسل طلایی زیردست کادر فنی فعلی تیم ملی افتاده و موفقیت‌های کسب شده ناشی از توان فردی بازیکنان‌مان است نه درایت کادر فنی!

البته که در توانمندی بازیکنان فعلی تیم ملی هیچ شکی نیست اما آیا ما در گذشته از این منظر در مضیقه بوده‌ایم؟ آیا بازیکنان فعلی‌مان فاصله‌ی بسیار زیاد و انکارناپذیری با اسلاف خود دارند؟؟ آیا سردار آزمون بسیار توانمندتر از دایی، و طارمی یک سروگردن بالاتر از خداداد است؟؟ آیا بیرانوند به نحو چشمگیری از عابدزاده بهتر است؟ آیا جهانبخش طلایی‌تر از مهدوی‌کیاست؟؟ آیا زوج شجاع و کنعانی قابل مقایسه با رحمان رضایی و هادی عقیلی نیستند؟؟ آیا زوج احمد نورالهی و سعید عزت‌الهی، از زوج آندریانیک تیموریان و جواد نکونام که یکی در لیگ برتر انگلیس و دیگری در لالیگا توپ می‌زدند، رویایی‌تراند؟ آیا وحید هاشمیان به گردپای انصاری‌فرد نمی‌رسد؟

به‌واقع چرا اینقدر درمورد نسل فعلی بازیکنان تیم ملی اغراق می‌شود؟ درست است که اکثریت ملی‌پوشان کشورمان را لژیونرها تشکیل می‌دهند اما غالباً در لیگ‌های درجه‌ی دو و سه‌ی اروپا و یا چند تنی در لیگ کشورهای عربی بازی می‌کنند؛ زمانی بود که تیم ملی کشورمان سرشار از بازیکنان تراز اول بوندس لیگایی بود؛ دایی، خداداد، باقری، منصوریان،مهدوی‌کیا، هاشمیان، پاشازاده، نویدکیا، سیدعلی موسوی و… تماماً سابقه‌ی بازی در بوندس لیگا و تیم‌های معتبری همچون کُلن، بایرمونیخ، بایر لورکوزن، هامبورگ و بوخوم داشته‌اند… ما هم­زمان، کریمی را در بایرمونیخ، تیموریان را در بولتون، مهدوی‌کیا را در اینتراخت فرانکفورت، هاشمیان را در هانوفر، نکونام را در لالیگا و رحمان رضایی را در کالچو داشته‌ایم و به این لیست می‌توانید فریدون زندی، مسعود شجاعی، سیدجلال حسینی، هادی عقیلی، ایمان مبعلی و حسین کعبی را اضافه کنید که همگی در یک زمان و زیرنظر کادر فنی وقت در تیم ملی حضور داشته‌اند؛ تا جایی که نوبت به علی سامره که در پروجا (کالچوی ایتالیا) بازی می‌کرد، نمی‌رسید!!

دقت کرده‌اید؟ ما همزمان در هر چهار لیگ معتبر اروپا یعنی آلمان، ایتالیا، اسپانیا و انگلیس نمایندگان ملی‌پوش داشته‌ایم. نگاهی به ترکیب تیم ملی در جام ملت‌های 2007 بیندازید تا حساب کار دست‌تان بیاید! ما حتی در آسیا 2015 و با کیروش، درحالیکه نکونام و انصاری‌فرد را در اوساسونا،قوچان‌نژاد را در چارلتون و دژاگه، آزمون، امیری، جهانبخش، بیرانوند، تیموریان، مسعود شجاعی، مرتضی پورعلی گنجی، خسرو حیدری، وریا غفوری و … در لیگ‌های مختلف داخلی و خارجی داشته‌ایم از عراق جنگ‌زده باختیم و حذف شدیم!

با این تفاصیل، آیا هنوز می‌توانید به بازیکنانی که عمدتاً در لیگ‌های قطر، بلژیک، ترکیه، کروواسی، مجارستان، یونان و پرتقال بازی می‌کنند، لقب نسل طلایی بدهید؟ اگر اطلاق این لقب به بازیکنان فعلی ملی‌پوش‌مان درست باشد که چندان هم بیراه نیست، پس ما در ادوار مختلف تیم ملی‌ نسل‌های طلایی کم نداشته‌ایم؛ نسل‌هایی که با همه‌ی طلایی بودن خود نتیجه‌ی دلخواه نگرفته و راهی به موفقیت پیدا نکرده‌اند؛ چراکه برای موفقیت در فوتبال به چیزی بیشتر از نسل طلایی، یعنی مدیریت صحیح، امکانات مناسب و دانش بالای کادر فنی نیاز است.

جای یادآوری دارد: یکی از کهکشانی‌ترین اداوار رئال مادرید با فوق ستاره‌هایی همچون کاسیاس، زیدان، بکام، فیگو، روبرتو کارلوس، رائول گونزالس و رونالدو در اختیار سرمربی نام‌آشنای پرتغالی تیم ملی بود که فصل را با رکورد فاجعه‌آمیز 5 شکست پیاپی به پایان رساند و دستش از هر چهار جام ممکن کوتاه ماند.

نکته: کلیدواژه‌ی دیگری که غالباً بعد از «نسل طلایی» مورد استفاده‌ی «آنتی‌اسکوها» قرار می‌گیرد، «میراث کیروش» است؛ گویی سرمربی‌ای که با صرف میلیون‌ها دلار هزینه، سال‌های طولانی سکان‌دار اول  تیم ملی بود، نباید کمترین دستاوردی در بازیکن‌‌سازی از خود بجا بگذارد… و یا استفاده از  میراث او، مانند خوردن مال یتیم حرام است!

عجالتاً باید به این دسته از دوستان گفت:

«اگر تیم ملی میراث مرد پرتغالی است، الحق که میراث‌دار خوبی برای آن انتخاب شده است!»

■اندر حکایت آسان بودن گروه و ضعف رقبا

بر کسی پوشیده نیست که جدی‌ترین رقیبان تیم ملی کشورمان در آسیا و قدرت‌های سنتی فوتبال این قاره‌ی کهن، عربستان سعودی، ژاپن، کره‌ی جنوبی و در چند سال اخیر استرالیاست.

ـ 8 فروردین 1388: این تاریخی است که تیم ملی کشورمان برای آخرین بار مقابل عربستان سعودی قرار گرفت و با مربیگری علی دایی 2 بر 1 تن به شکست داد. (البته 3 سال بعد از این تاریخ ، یعنی در سال 1391، در جام غرب آسیا و با مربیگری کیروش نیز مقابل تیم ب عربستان قرار گرفتیم که آن بازی صفر صفر شد.)

ـ 8 آذر 1376 و رقم خوردن حماسه‌ی ملبورن را همه به‌خاطر می‌آوریم؛ روزی که در بازی پلی آف آسیا- اقیانوسیه برای آخرین بار مقابل استرالیا قرار گرفتیم!

ـ 8 بهمن 1397 و باخت سنگین سه بر صفر مقابل ژاپن در جام ملت‌های آسیا و حذف از کورس رقابت‌ها…

از آخرین باری که مقابل عربستان قرار گرفتیم بیش از 12 سال، و مقابل استرالیا بیش از 24 سال می‌گذرد…

آخرین باری هم که مقابل ژاپن، قدرت بلامنازع فوتبال آسیا قرار گرفتیم، منجر به یک باخت سنگین شد که آن هم با سرمربی میلیون دلاری وقت تیم ملی، کارلوس کیروش، رقم خورد…

باقیِ رقبامان همین‌ها بوده‌اند: کره، عراق، بحرین، سوریه، امارات…

پس چرا منقدان اسکوچیچ به‌گونه‌ای برخورد می‌کنند که گویی در ادوار گذشته و تحت رهبری مربیان دلخواه آنها تیم ملی رقبایی از ماه و مریخ داشته است؟؟ مگر نه اینکه در دو صعود پیاپی پیشین تیم ملی کشورمان که با کارلوس کیروش رقم خورد نیز ایران جز با کره‌ی جنوبی با هیچ‌یک از قدرت‌های سطح اول آسیا هم‌گروه نبود؟ مگر نه اینکه در دور نهایی مقدماتی جام جهانی 2018 نیز ژاپن، استرالیا و عربستان، هر سه به‌اتفاق در گروهِ مقابل قرار داشته‌اند؟؟ چرا آن موقع صعود ایران به جام جهانی سهل و آسان پنداشته نشد و کیروش را هم همچون اسکوچیچ خوش‌اقبال قلمداد نکردیم؟

مضاف بر این، شرایط سخت فوتبال ایران در دور اول مقدماتی جام جهانی 2022 با هیچ‌یک از ادوار گذشته قابل مقایسه نیست… هیچ می‌دانید، تا پیش از هتریک اسکوچیچ مقابل عراق، ما در 4 نبرد قبلی‌مان مقابل این تیم، 3 شکست و 1 تساوی به‌دست آورده بویم…؟ و دریغ از حتی یک پیروزی! (جالب اینکه دو مورد از این شکست‌ها تحت مربیگری کارلوس کیروش، سرمربی مورد علاقه‌ی آنتی‌اسکوها رقم خورده است!!)

هیچ می‌دانید تیم ملی کشورمان تا پیش از برد قاطعانه‌ی اسکوچیچ در منامه، هیچگاه نتوانسته بود بحرین را در زمین حریف مغلوب سازد؟؟

… و هیچ می‌دانید 4 سال پیش و در مقدماتی جام جهانی 2018، تیم ملی کشورمان، رفت و برگشت مقابل سوریه متوقف شد؟ این درحالی است که دو برد پیاپی اسکوچیچ در همین رقابت‌ها محل تردید منتقدان قرار می‌گیرد!

… و هیچ می‌دانید تنها شکست تاریخ تیم ملی کشورمان مقابل لبنان با مربیگری کارلوس کیروش رقم خورده است؟؟ و جالب اینکه به‌خوبی به یاد دارم در یکی از رسانه‌ها، از برد دراماتیک تیم ملی مقابل لبنان با بیش از 20 موقعیت گل و مالکیت 70درصدی توپ و میدان، به‌عنوان «زشت‌ترین بازی تاریخ تیم ملی» یاد شد!!!

■اندر حکایت افزایش سهمیه‌ی آسیا در جام جهانی 2022

گفتیم که در «دگماتیزم نقابدار» با عدد و رقم سروکار داریم؛ با استدلال‌های به ظاهر محکمه پسند… و این «افزایش سهمیه» یکی از روشن‌ترین نمونه‌های آن است!

آیا به‌واقع سهمیه‌ی آسیا در راه جام جهانی 2022 افزایش پیدا کرده و کار صعود شاگردان اسکوچیچ آسان­تر از گذشته بوده است؟

این پرسش یک پاسخ روشن دارد: «خیر!»

درست است که بسیاری از منتقدان سرمربی تیم ملی سعی دارند با دست­مایه قراردادن عبارت «1+5»، سهمیه‌ی آسیا را نسبت به جام جهانی گذشته، 1 سهمیه بیشتر جلوه داده و صعود محقق شده را سهل‌­الوصول­تر بنمایانند اما «واقعیت» این است که سهمیه‌ی آسیا در جام جهانی 2022 نیز عملاً همان 1+4 (یعنی 4 سهمیه‌ی مستقیم و 1 سهمیه‌ی غیرمستقیم) بوده است؛ چراکه آن یک سهمیه‌ی اضافی، پیشاپیش به کشور قطر که میزبان این دوره از رقابت‌هاست اختصاص پیدا کرده بود و باقی تیم‌ها فقط باید برای همان 1+4 سهمیه‌ی همیشگی می­‌جنگیدند! کشور قطر نیز اساساً پیش از این هیچگاه به جام جهانی فوتبال صعود نکرده بود که بگوییم رقیب سرسختِ ادوار گذشته کنار رفته و کار برای دیگر رقبا بسیار آسان‌تر شده است!!! شاید اگر این سهمیه‌ی اضافه به یکی از مدعیان اصلی قاره مانند کره یا ژاپن با سابقه‌ی بارها صعود به جام جهانی اختصاص پیدا می‌کرد، تاحدودی می‌شد چنین استنباطی داشت اما در شرایط فعلی، سخن از افزایش سهمیه، تنها بازی با ارقام است و عملاً نقشی در آسان‌تر کردن راه صعود ندارد.

■اندر حکایت باخت تیم ملی به کره و آب شدن قند در دل آنتی‌اسکوها

صورت­‌مسأله: تیم ملی یک کشور، با اقتدار و بدون شکست، به­‌عنوان نخستین تیم قاره به جام جهانی صعود می­‌کند و سریع‌ترین صعود تاریخ آن کشور را  رقم می­‌زند؛ در نخستین بازی تشریفاتی پس از این صعود تاریخی، درحالیکه بیش از نیمی از بازیکنان اصلی خود را به دلایل مختلف در اختیار نداشته و عملاً تیم دوم خود را روانه­‌ی میدان کرده بود، متحمل نخستین شکست می‌­شود…

از این صورت­‌مسأله می­‌توان نتیجه‌­گیری‌­های زیادی کرد؛ اما برای یک جزم­اندیش نقابدار فقط یک نتیجه­‌ی منطقی وجود دارد: اخراج سرمربی تاریخ­‌ساز!!

عیناً همین اتفاق در بازی دوستانه­ تیم ملی مقابل الجزایر اتفاق افتاد؛ اما به­نوعی برعکس! الجزایزی که در ترکیب اصلی­اش از 10 لژیونر از جمله ستاره­ی میلانی­اش استفاده کرده بود، در تحلیل این دوستان به­عنوان تیم دوم الجزایر معرفی شد و نتیجه­ی بازی که طی یک رقابت پایاپای و با اشتباه فردی بازیکنان کشورمان دو بر یک به نفع الجزایر خاتمه پیدا کرد، به­مثابه­ی فینال بین قاره­ای با اهمیت تلقی شد!! جالب اینجاست که ما از نقطه­ای ضربه خوردیم که دو بازیکن اصلی خود یعنی کنعانی­‌زادگان و شجاع خلیل‌زاده را در اختیار نداشتیم؛ مضاف بر این در درون دروازه از یک سنگربان کم‌­تجربه و فاقد بازی­‌های ملی استفاده کرده بودیم که البته ماهیت بازی­‌های دوستانه همین است؛ اما وقتی جزم­اندیشی خود را پشت نقابی از انتلکتوئلی پنهان کرده باشیم، بازهم برایمان فقط یک نتیجه‌­ی منطقی وجود خواهد داشت؛ اخراج سرمربی تیم ملی به‌­دلیل شکست در یک بازی دوستانه!

حالا درمی‌­یابیم که چرا مربی نامدار اسبق تیم ملی نخستین بازی دوستانه‌­اش را با تیم ملی مادگاسکار تریتب داد… و در تدارک جام جهانی سیرالئون را با لشکری از ناشناسان به تهران کشاند و در ادامه دست به دامان ازبکستان و توگو و لیتوانی شد… [2]

بله دوستان! وقتی مربی نامداری نباشی، سرزنش می‌­شوی که چرا با اروگوئه بازی دوستانه برگزار نکرده­ای اما اگر نامدار باشی می‌­توانی در نقشه­‌ها بگردی و ماداگاسکار را برای رقابت انتخاب کنی![3]

اگر نامدار نباشی، مجاز نیستی در یک بازی دوستانه امید نورافکن را در پستی غیرتخصصی تست کنی اما اگر نامدار باشی می‌­توانی در مهم­‌ترین بازی­‌ها حاج صفی را از دفاع چپ به هافبک منتقل کنی و انصاری‌­فرد را هم یک خط عقب‌­تر بازی بدهی…

نامدار بودن چیز خوبی است! عجیب به کام و دل بعضی‌­ها می­‌نشیند! اگر نامدار باشی می‌­توانی سه هیچ به ژاپن ببازی، می‌­توانی از دو جام ملت‌های پیاپی حذف شوی، می­‌توانی نخستین شکست تاریخ را مقابل لبنان رقم بزنی، می­‌توانی دو بار از عراق شکست بخوری، می‌­توانی رفت و برگشت مقابل سوریه متوقف شوی و  مالدیو را با اختلاف تنها یک گل ببری…  و علاوه بر این‌ها حقوق میلیون دلاری دریافت کنی!

اما وای به روزی که اسکوچیچ باشی!! آنوقت رقبایت مادرزاد ضعیف می­‌شوند و موفقیت‌هایت کمرنگ! انگار نه انگار که پیش از این تا آستانه­‌ی حذف از رقابت‌ها پیش رفته بودیم! حق انتخاب رقیب برای بازی دوستانه نداری، حق برخورد با بازیکن­‌سالاری نداری، بردهایت تماماً به خلاقیت بازیکنان مرتبط می­‌شود و وقتی همین بازیکنان روی اشتباهات فردیِ مسلم باعث شکست تیم می­‌‌شوند کسی جز سرمربی مقصر نیست! (رجوع کنید به اشتباه مسلم عابدزاده در دیدار تشریفاتی با کره و اشتباهات مسلم جهانبخش و نورافکن در نبرد دوستانه با الجزایر)

فدراسیون رییس ندارد، مقصر سرمربی است!

نبرد قدرت در مجمع جریان دارد، مقصر سرمربی است!

پول و تدارک مناسب نداریم، مقصر سرمربی است!

کرونا به جان فوتبال افتاده، مقصر سرمربی است…

بگذارید بیشتر از این ادامه ندهم! دوست دارم این مقاله را خطاب به خود اسکوچیچ به پایان ببارم!

■و چند کلمه با دراگان عزیز

دراگان عزیر! فوتبال ایران به تو بد کرده، می­‌دانم! وقتی هیچ‌کس صعود تیم ملی را باور نداشت و با میلیون‌ها دلار بدهی، شکست خورده و تنها رها شده بودیم، تو با 4 برد پیاپی به فریادمان رسیدی!

وقتی از منامه برمی­‌گشتی آن‌طور که شایسته­‌ی یک مربی قهرمان است با تو برخورد نشد اما تو در ادامه  بازهم تاریخ­‌ساز شدی؛

به‌­رغم کرونا…

به‌­رغم انجام بازی‌­های تدارکاتی…

به‌­رغم حتی یک حمایت کلامی ساده از سوی فدراسیون…

دراگان عزیر، این فوتبال به تو حقوق میلیون دلاری بدهکار نیست؛ پاداش آنچنانی بدهکار نیست… اما تا دلت بخواهد ارج و احترام بدهکار است!

ما ملتی هستیم که شاید گاهی زمان بیشتری ببرد تا قدر کسانی را که به ما خدمت کرده‌­اند بشناسیم… اما وقتی زمان واقعی­اش برسد (هرچند دور! هرچند دیر!)، به درازنای یک تاریخ، به احترامشان کلاه از سر برمی­داریم!

■تکمله

مشهور است: کسی که خوابیده را می‌­شود بیدار کرد اما کسی که خودش را به خواب زده، هرگز!

منتقدان اسکوچیچ اکثراً یک ترجیع‌­بند در استدلالاتشان دارند: «صعود به جام جهانی کار شاقی نبوده و ما با ادامه­‌ی سرمربیگری او زنگ تفریح حریفان خواهیم شد…»

این دسته از منتقدان به یاد نمی­‌آورند یا نمی‌­خواهند به یاد بیاورند که پیش از شروع دورهای اول و دوم مقدماتی جام جهانی نیز هربار چنین نسخه‌هایی پیچیدند  و در عمل اما عکس آن ثابت شد!

این دسته از منتقدان به یاد نمی‌­آورند یا نمی‌­خواهند به یاد بیاورند عراقی که ما درمقابل آنها هنریک کردیم، با کره­‌ی جنوبی مساوی کرد، سوریه در جام ملت‌های عرب تیم ملی تونس را که از قدرت‌های قاره­‌ی آفریقاست شکست داد، لبنان در همان جام، تنها با یک گل از روی نقطه­‌ی پنالتی از مصر شکست خورد، یا اماراتی که ما یک نیمه­‌ی کامل ده نفره مقابل آنها بازی کردیم و به پیروزی رسیدیم، در یک قدمی صعود به جام جهانی قرار داشت و تنها با گل دقایق پایانی از استرالیا شکست خورد…

کیست که نداند در فوتبال روز دنیا فاصله‌­ها برداشته شده و دیگر هیچ تیمی از پیش برده و باخته نیست!!!  عمان می‌­تواند ژاپن را شکست دهد، لبنان کره را متوقف کند و مجارستان انگلستان را ببرد…

از نظر این دوستان، اگر فردا روزی ایران از گروهش در جام جهانی نیز صعود کند: 1. گروه آسان بوده است 2. به‌­دلیل خلاقیت بازیکنان بوده است 3. صعود به مرحله­‌ی دوم جام جهانی کار شاقی نیست 4. اسکوچیچ کار خاصی انجام نداده و اگر مربی نامدارتری داشتیم به یک چهارم نهایی صعود می­‌کردیم. 5. هرچه سریع‌تر برای جام ملت‌های آسیا باید یک مربی نامدارتر استخدام کنیم…

پس اجازه بدهید در مؤخره­‌ی این مقاله با این دسته از  دوستان و استدلالات دوگانه‌­شان کاری نداشته باشیم..

فقط می‌­خواهم به کامنتی که چندی پیش در یکی از سایت‌ها خوانده بودم اشاره کنم و  یادداشت را به پایان ببرم!

خوشتر آن باشد که سرّ دلبران / گفته آید در حدیث دیگران

دوست عزیزی در ردّ سرمربی فعلی تیم ملی نوشنه بود: «تصور کنید در جام جهانی، یک سوی میدان؛ هانس فلیک… سوی دیگر اسکوچیچ!! چه شود!!!» (نقل به مضمون)

می­‌خواهم به این دوست عزیز پاسخ بدهم:

در یک طرف او، و در طرف دیگر دیک ادوکات، در یک طرف او و در طرف دیگر فن مارویک روی نیمکت نشست و هر بار این اسکوچیچ بود که پیروز شد، کسی چه می‌داند! شاید نفر بعدی این فهرست هانس فلیک باشد؛ یا دست‌کم گرت ساوتگیت انگلیسی!

پاینده ایران

■ پیام یوسفی کینچاه، کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی

[1] عنوان کتابی از مهدی مهدوی، شاعر و نقاش لاهیجانی

[2] تیم ملی ماداگاسکار؟؟ به‌نظر شوخی می‌آید! اما واقعیت این است که تیم ملی فوتبال کشورمان تحت هدایت کارلوس کیروش نخستین بازی تدارکاتی‌اش را با همین تیم برگزار کرد و 1-0 برنده شد! درمورد سرالئون حتی اوضاع از این هم بدتر است! فقط کافی است بدانید اخیراً در سطح لیگ این کشور نتایج عجیب 95-0 و 91-1 رقم خورده است؛ شاهکاری از فساد و تبانی!

[3] منطقاً وقتی به ماداگاسکار می‌رسی باید سری انیمیشن‌های سینمایی یک تا چهارش را (تولید استودیو دریم ورکس) برای دیدن انتخاب کنی، نه تیم ملی فوتبالش را!!!